Myanmar’da Neler Oluyor? Arakan Müslümanları

Myanmar, Güneydoğu Asya’da bulunan, Andaman Denizi ve Bengal Körfezi kıyılarında konuşlanmış, 60 milyonlu ve bol etnik kökenli bir ülkedir. Bu etnik köken bolluğu da zaten ülkedeki krizin başat nedenlerindendir. 1948 yılında dekolonizasyon döneminin de etkisiyle eski bir İngiliz kolonisi olan Myanmar, bağımsızlığını ilan etmiş; 1962 yılında da General Ne Win’in liderliğinde ülke askeri ve Budist bir cunta idaresine geçmiştir. Sosyalizm endeksli bu yönetim ülke iktidarında ve azınlık politikalarında etkili olmuş; 2008 yılında cumhuriyetin ilan edilmesine kadar olan dönemde iktidarda kalmıştır. 2010 yılında yapılan anayasa değişiklikleriyle ülke demokratik sisteme geçiş yapsa da seçimleri askeri yönetim destekli parti kazanmıştır. 2015 yılında Nobel ödüllü Aung San Suu Kyi azınlık politikalarını değiştireceğini söyleyerek göreve gelmiş; fakat ordu destekli partinin meclis koltuklarının %25’ini oluşturması hasebiyle de değişim pek mümkün olmamıştır ve azınlıklar üzerindeki baskı halen devam etmektedir. Bu baskılara en çok maruz kalan kesim ise Rohingya Müslümanlarıdır.

Peki Rohingya Müslümanları Kimlerdir?

Ülkenin güneybatısında “Rakhkine” adlı bölgede yaşayan Rohingya Müslümanları, bu politikalara en çok maruz kalan etnik azınlıktır. “Arakan” olarak da adlandırılan bölgede yaşayan Rohingyalılar, 1948’den beri Budist askeri yönetimi ile mücadele etmektedir. 8. yüzyılda bu topluluk, bölgeye deniz yoluyla gelen Müslüman tüccarlar aracılığıyla İslam’ı tanımış ve kitlesel olarak İslam’a geçmiş; 1431-1785 yılları arasında bölgede kurulan Mrauk-U krallığı döneminde de herhangi bir sorun yaşamamış ve krallık çatısı altında yaşamlarını sürdürmüşlerdir. Fakat bu krallık İngiliz işgalinden sonra yıkılmış ve Rohingyalılar, İngilizler ile Burma Krallığı arasında tampon bir azınlık bölgeye dönüşmüşlerdir. Özellikle 1962’den sonra askeri yönetimin çeşitli baskılarına maruz kalan Rohingyalılar, 1982 Vatandaşlık Yasası ile vatandaşlıklarını kaybetmişler; 1982’de Myanmar’ın askeri cuntası, 1948’deki bağımsızlıktan beri vatandaşlık haklarından yararlanan Rohingyalıları dışlayan bir vatandaşlık yasasını kabul etmiştir.

Bu baskıların 2010’lu yıllarda ciddi şekilde arttığını söyleyebiliriz. 2012, 2014, 2016 ve 2017 yıllarında daha fazla baskıya dayanamayan Rohingya Müslümanları Bangladeş, Tayland ve Hindistan’a kaçmaya başlamıştır. Bugün Rohingya Müslümanları hem Myanmarlı olmayarak hem de Müslüman olarak çifte ayrımcılığa kurban gitmektedir. Okuma, çalışma, evlenme veya sağlık hizmetlerinden yararlanma gibi hakları sınırlıdır. Yüzyıllardır yaşadıkları bölgede bugün Myanmar Hükümeti tarafından “illegal mülteci” olarak tanımlanmakta ve ülkeden gitmeleri istenmektedir.

Güncel Durum:

Son gelişmelere baktığımızda da durumu özetlemek gerekirse; 2017 yılında Rohingya Müslümanları tarafından oluşturulan ARSA ordusu ile Myanmar arasındaki çatışmalar bölgede şiddeti arttırmış; ARSA, Myanmar hükümeti tarafından terörist ilan edilmiştir. Rohingyalıların evleri yıkılmış, yaşlılar ve çocuklar öldürülmüş, kadınlara tecavüz edilmiş ve insanlar işkenceye maruz kalmıştır. 2017’de yaşanan bu son krizle birlikte Arakan bölgesinde çok az insanın kaldığını söyleyebiliriz.

Bölgeye parasal olarak AB, ABD, Norveç, Kanada, Güney Kore yardımları, Kofi Annan’ın oluşturduğu komisyon tarafından BM’ye sunulan rapor, Türkiye’nin Bangladeş sınırında kurduğu mülteci köyü gibi insani yardım ve çabalar dışında Myanmar’a herhangi bir yaptırım söz konusu olmamış, hükümet soykırımla suçlanmamıştır. Sadece; Küçük bir Afrika ülkesi olan Gambiya, Uluslararası Adalet Divanı’nı Myanmar Hükümeti’nin politikalarını incelemesi için çağrıda bulunmuştur. ASEAN üyesi Müslüman ülkeler ticari kaygıları da göz önünde bulundurarak sözlü olmak dışında bir diğer ASEAN üyesi olan Myanmar’a herhangi bir yaptırım uygulamamıştır. Çin ve Rusya tarafından destekli olan Myanmar hükümeti; bu ülkelerin BM Güvenlik Konseyi’nde veto hakkı olması nedeniyle ayrımcı politikasına halen daha maalesef devam edebilmektedir.

Bugün gelinen noktada Arakan bölgesindeki Müslümanların çoğu mülteci olarak yaşamakta ve ellerinden alınan vatandaşlık hakkına tekrardan kavuşmayı talep etmektedir. 2010’lardan önce bölgede 3 ila 4 milyon kişi yaşarken şu anda 100.000 civarında insan var ya da yoktur. Sığındıkları ülkeler tarafından da istenmeyen Rohingyalılar vatansız ve zor koşullarda hayatlarını idame ettirmektedir. Şu an en çok Arakanlı Müslüman bulunduran Bangladeş ilk başta hoşgörülü bir politika izlemiş olsa da artan göçmen nüfusuyla beraber 2012 yılıyla birlikte sınırlarını Arakanlı Müslümanlara kapatmıştır. Tayland ve Malezya yönetimi yiyecek ve ilaç temini konusunda destek vermiş fakat sınırlarına Rohingyalı göçmen almayı kabul etmemiştir. Son olarak çareyi Hindistan’a gitmekte bulan Rohingyalılar Hindistanda da devlet tarafından illegal mülteci olarak nitelendirilmişler ve gittikleri son kapı da yüzlerine kapanmıştır.  Tıbbi yardım kuruluşu Médecins Sans Frontières’e (Sınır Tanımayan Doktorlar) göre, şiddetin patlak vermesini takip eden dönemde, aralarında en az 730 çocuğun da bulunduğu 6.700 Rohingyalı öldürülmüştür. Uluslararası Af Örgütü, Myanmar ordusunun Rohingya kadınlarına ve kızlarına tecavüz ettiğini söylemiştir.

Arakanlı Müslümanlar 21. Yüzyılda böylesi gelişmiş bir teknoloji çağında barınma, yemek, su gibi temel fizyolojik ihtiyaçlardan yoksun, vatansız, inançları yüzünden sürgün bir hayat yaşamakta ve ne yazık ki bu durum yıllar geçse de düzeltilememektedir.

Kaynakça
• Umbrean Javaid, Rohingya Genocide : A Climate of Fear, Pakistan Journal of Social Sciences (PJSS), Vol.38, No.1, 2018
• Rey Try, The Rohingya Refugee Crisis, Creative Commons Attribution, June 2019
• S.Rocher, Rohingya: une sortie de Crise, est-elle possible?, Institut Français des Relations Internationales, 2018/4 Hiver
• Fiche Info- ECHO, La Crise Rohingya, Aout 2018
• Final Report of the Advisory Commision on Rakhine State, August 2017
• https://www.bbc.com/news/world-asia-41566561 : Myanmar Rohingya: What you need to know about the crisis
• https://www.cfr.org/backgrounder/rohingya-crisis : Council on Foreign Relations, The Rohingya Crisis
• https://www.unocha.org/rohingya-refugee-crisis/ United Nations Office for the Coordination of Human Affairs
• https://www.lefigaro.fr/international/birmanie-les-dates-cles-de-la-crise-des-rohingyas-20200123 Les dates clés de la crise de Birmanie

Yazar

Bir cevap yazın